de Derde prijs – prijs van dé Academie en de Bibliotheek Ieper
van Geen twee keer dezelfde steen
schuilnaam voor Kris Callaert uit Herk-de-Stad
Kameraden,
Oh, hoe voorspelbaar zijn we toch! Kijk om je heen, kijk naar deze boerderij. Zie, het is allemaal één groots spektakel. De vurige toespraken, de bijeenkomsten, de roep om gelijkheid en vrijheid. Er wordt jullie een utopie beloofd waarin iedereen gelijk is, waar het verleden slechts een schaduw is die verbleekt in het aanschijn van de mooie, hoopvolle toekomst die ons te wachten staat.
Maar hebben jullie niet gezien hoe gemakkelijk woorden kunnen draaien en keren?
Napoleon en zijn bende doen net zo goed hun best om de macht te grijpen als Jones ooit deed. De woorden zijn veranderd, maar hun daden blijven hetzelfde. Ze zetten een hoge borst op en spreken over bevrijding, maar onder de oppervlakte ligt dezelfde oude modder. Hetzelfde verhaal gaat gewoon verder en elke nieuwe leider is slechts een weerspiegeling van de vorige.
Macht corrumpeert, en zij die hier blind voor zijn, zullen altijd met open ogen in dezelfde schertsvertoning trappen.
Kijk bijvoorbeeld naar Boxer. ‘Ik zal harder werken’, zegt hij, in de overtuiging dat zijn arbeid tot een beter leven zal leiden. Al die tijd zullen ze hem vermoeien en zijn kracht uitbuiten tot er van hem niets meer overblijft dan een uitgemergeld karkas.
En de anderen? Jullie juichen en zingen, maar als het erop aankomt, zijn jullie blind voor de hand die jullie leidt. Kritiekloos slikken jullie wat je wordt voorgekauwd en klakkeloos volgen jullie het pad dat door de aanvoerders wordt uitgestippeld, zonder je vragen te stellen over de eindbestemming.
Voor echte verandering is meer nodig dan woorden; het vereist bewustzijn en actie. Maar beide lijken hier zeldzame goederen.
Laat me je iets vertellen dat niemand lijkt te begrijpen, en misschien willen jullie het gewoonweg niet begrijpen: ER VERANDERT NOOIT ECHT IETS.
Het hangt mij mijn ezelskeel uit. Iedereen jubelt over de revolutie, over een betere toekomst, maar wanneer komt die toekomst eigenlijk? Elke dag zie ik dezelfde ellende, dezelfde hypocrisie. Ik word moe van al dat enthousiasme. Jullie willen zo ontzettend hard in iets geloven, maar ten koste van wat?
Ik veronderstel dat ik mee zou kunnen doen met jullie gejuich, en mijn stem mee zou kunnen verheffen in jullie refrein van revolutie en vrijheid, maar ik wil de realiteit liever niet verbloemen. Ik ben en blijf tenslotte een ezel: praktisch, met mijn poten stevig op de grond, en helaas al te vaak genegeerd. Dus droom maar verder, dans maar in cirkels. Ik blijf hier gewoon staan kijken.
En, wat vonden jullie ervan?
Kon mijn redevoering jullie overtuigen?
Kwam ik geloofwaardig over, bleef ik trouw aan de typering en mijn karakter zoals George Orwell dat in 1945 neerpende?
Of viel het op dat deze sprekende ezel zijn toespraak door AI heeft laten genereren?
Ja, daar schrikken jullie van, hé. Laat dat maar even doordringen.
Het is niet omdat ik een oud grauwtje ben, dat ik niet meer mee ben met de recentste ontwikkelingen. Bovendien ben ik het principe: “Doe niet zelf wat je een ander kan laten doen”, altijd meer dan genegen geweest.
Dus spande ik ChatGPT voor mijn karretje.
Eerst gaf ik de opdracht in het Nederlands. Met één muisklik werd mij een fictieve monoloog gepresenteerd van Benjamin de Ezel, de “cynische en realistische schelm”, zoals ik genoemd werd. Vervolgens vroeg ik ChatGPT in het Engels om hetzelfde te doen, waarna ik de geproduceerde tekst door Google Translate liet vertalen.
En hoewel ik het in eerste instantie frappant vond hoe in beide talen toch dezelfde klemtonen, tendensen en opbouw terugkwamen, was het dat bij nader inzien natuurlijk helemaal niet.
Er wordt immers uit hetzelfde arsenaal geput. Een schier onuitputtelijk arsenaal weliswaar, maar desalniettemin komen de algoritmes toch telkens bij dezelfde input en bronnen terecht.
Vergis jullie echter niet!
Maak niet de fout te denken dat het betoog dat ik zojuist met veel begeestering heb voorgedragen, effectief een product is van artificiële intelligentie!
Want uiteraard heb ik niet letterlijk het mij aangereikte materiaal overgenomen. Vergeet niet dat mijn lees- en schrijfniveau minstens op dezelfde hoogte staat als dat van de varkens – als het niet nog een heel stuk hoger is, en ik bijgevolg perfect in staat ben om zelf mijn eigen gedachten onder welsprekende woorden te brengen.
Jullie begrijpen dat ChatGPT dus niet meer betekende dan een aanzet, dat het niet meer kòn betekenen dan slechts een eerste voorzet die aan mijn hoogst kritisch oordeel onderworpen werd alvorens ik ook maar overwoog de aangeboden tekst in aanmerking te nemen.
Ik geef toe dat ik hier en daar een zin onaangeroerd heb gelaten, dat ik me op een enkele plaats misschien heb laten meeslepen door een inspirerende gedachte.
Maar au fond bezorgt AI je een skelet waaraan je kan beginnen morrelen. Waaraan je MOET beginnen morrelen. Wat zeg ik? Waar je de verdomde morele plicht hebt om eraan te wroeten, te prutsen en te frunniken! Om het bot per bot te ontmantelen en vervolgens beentje na beentje terug in elkaar te zetten.
Want, kameraden – en ik weet niet of het tot jullie gehersenspoelde koppen doordringt maar nu kom ik tot de kern van de zaak – als jullie je blik openstellen en voor één keer die paar cellen die huishouden in jullie bovenkamer aan het werk zetten, dan kunnen jullie niet anders dan concluderen dat hier dezelfde boodschap geldt als die waarmee ik mijn eloquente rede heb aangevat.
Trap niet met open ogen in de aanlokkelijke beloftes die AI je voorschotelt. Neem niet klakkeloos over wat er je wordt aangeboden. Durf voor jezelf te denken en laat je niet leiden, verleiden of afleiden door de mooie woorden van ChatGPT.
Blijf kritisch!
Wees beducht voor de gelijkenissen met de perikelen op Animal Farm…
Wat mij onvermijdelijk telkens weer en altijd opnieuw tot die ene en dezelfde conclusie leidt: ER VERANDERT NOOIT ECHT IETS.