de Tweede prijs – prijs van de Stad Ieper
van Marlinde Crezée
pseudoniem voor Hanneke Middelburg uit Goes (Nederland)
Mijn moeder is de voorloper van AI.
‘Zonder patroon ben je nergens,’ zegt ze altijd.
Ze naaide vroeger onze kleding.
Rolde het witte patroonpapier uit over de keukentafel.
Omtrok de patroondelen heel precies op stof met streepjeslijn.
Knipte, spelde, reeg en naaide de delen aan elkaar.
Tik-tik-prrrrrr.
En ziedaar, een broek.
Ik hoor je denken, AI kan geen broek naaien.
Ai, daar heb je me. Of toch niet?
AI is geen steek anders dan mijn moeder.
Analytische precisie is haar middle name.
De streepjeslijnen die ze trok, zijn als AI-algoritmen.
Elk stuk stof is een datapunt.
Elke geregen naad een onderdeel van een neuraal netwerk.
Elke voltooide broek, jurk of blouse een succesvolle taakuitvoering.
Moeder verbond stof met stof.
Ons met elkaar.
Daar kwam geen AI aan te pas.
Ze vond haar antwoorden op opvoedvragen niet via Google.
Kon geen vragen stellen aan Chat-GPT.
Er was geen online beeldbelverbinding met een pedagoog.
Ze gebruikte haar intuïtie, haar moederlijk instinct.
Was dat feilloos?
Nee, zeker niet.
Liet ze steken vallen?
Ja, zeker.
Maar, net als AI leerde ze elke dag bij.
Knipte bij.
Pakte een tornmesje en haalde naden los.
Begon opnieuw.
(Adempauze)
‘Zonder patroon ben je nergens,’ zegt moeder altijd.
Zelfs als ze koekjesdeeg uitstak, was er sprake van een patroon:
cirkel, ster, kruis, vierkant, klaver, hart – cirkel, ster, kruis, vierkant, klaver, hart.
Hart.
Haar naaiwerk was doordrenkt van liefde.
Elke zoom een uiting van haar zorg en toewijding aan ons.
Dat is wat moeder onderscheidt van AI: emotie.
AI is een verzameling algoritmen, gevoelloos.
Doch harteloos kan ik AI niet noemen.
Ik kan en mag AI alles vragen op elk moment van de dag.
Bij wie kun je tegenwoordig nog 24/7 terecht?
Geen doorverwijzing nodig.
Geen intake.
Geen wachttijd.
Geen chagrijnig gezicht omdat je alwéér een vraag hebt.
AI gaat verder dan menselijke intelligentie.
Analyseert data met een snelheid en nauwkeurigheid die voor mensen ondenkbaar is.
Bestuurt robots, doet aan sentimentanalyse en stelt zelfs medische diagnoses.
Voordat je denkt dat ik AI glorificeer:
Er gaat niets boven de wiegende armen en sussende woorden van een moeder.
Een moeder die ’s nachts aan ons bed zat als we ziek waren.
Een moeder met engelengeduld als we leerden om onze veters te strikken.
Een moeder die onze geschaafde knieën verzorgde.
Een moeder waarbij we ons veilig wisten.
In de kille schemering van de digitale wereld, biedt ook AI een vorm van veiligheid.
De veiligheid van antwoorden op prangende of praktische vragen.
AI kan me echter niets vertellen over het kind dat ik was.
Het kaplaarzenmeisje met roze kwikkies in lichtblond haar.
AI weet niet dat moeder me leerde om een wuppie te maken van blauwe wol.
AI was er niet bij toen ik op mijn eerste Hubba Bubba kauwde.
AI heeft niet gezien dat ik me verstopte in het fietsenschuurtje in de achtertuin.
AI kan niet ruiken hoe mijn eerste echte grote-meisjes-parfum rook.
(Zucht – adempauze)
Mijn moeder is 76.
Goed bij de pinken, maar ze vergist zich dikwijls in onze namen.
Noemt mijn zusje Suzanne en mij achtereenvolgens Adriënne en Miriam.
Noemt AI steevast IA.
Als ik haar vraag wat IA volgens haar betekent, lacht ze ondeugend.
IA staat voor Ivo Akkerman.
De jongen die verliefd op haar was in de vijfde klas van de lagere school.
Ivo was een waaghals.
Een dondersteen.
Een wildebras.
Een klimaap.
Klom in elke boom die hij tegenkwam.
Kerfde zijn initialen en die van mijn moeder in een beuk.
IA hartje LS.
(Adempauze)
Ivo leek totaal niet op de Artificiële Intelligentie van nu.
Hij dacht niet.
Hij deed.
Sprong het avontuur tegemoet.
Sprong over sloten…of viel erin en lachte zelf het hardst.
Moeder dacht.
Analyseerde.
Zocht naar patronen.
Ivo’s spontane en impulsieve aard bracht moeder vreugde én chaos.
Hij leefde in het moment met een hart vol passie en een hoofd vol dromen.
IA en AI kunnen niet meer van elkaar verschillen:
AI leeft in data, patronen en berekeningen, waar IA vol improvisatie en gevoel zat.
Als moeder AI IA noemt, hoor ik de nostalgie in haar stem.
Het verlangen naar de tijd waarin emoties, avontuur en menselijk contact de boventoon voerden.
Misschien is dat wat we allemaal nodig hebben: een beetje meer IA in ons leven.