Vrouw

De tweede prijs – prijs van de Stad Ieper
door Noelle Van Dael
pseudoniem voor Valérie Noelander uit Lommel

Hoe is het om vrouw te zijn? Die vraag stelde Geubels in de tweede aflevering van het tweede seizoen van Taboe aan de 26-jarlge Lore. Ik vond het een interessante vraag en dat zette me, als de professionele piekeraar die ik ben, aan het denken. Als ik heel eerlijk ben, vind ik het soms heel verwarrend om vrouw te zijn. Het is nu eenmaal geen exacte wetenschap. Hoe ouder ik word, hoe meer ik me bewust word van de uitdagingen. Het is niet gemakkelijk om een balans te vinden – laat staan te bewaren, tussen je werk, je privéleven, je kinderwens (als je die hebt) en je vriendinnen met wie je regelmatig Seks and the city-gewijs wilt afspreken. Als vrouw heb je tegenwoordig zó veel keuzes en toch voelt het soms aan alsof je helemaal geen keuze hebt. Er wordt van je verwacht, dat je alle kansen met beide handen grijpt. Begrijp me niet verkeerd, ik ben als vrouw heel dankbaar voor de vele mogelijkheden, maar daarom moét ik ze toch niet állemaal grijpen? Maken we het onszelf soms niet te moeilijk door aan al die verwachtingen te willen voldoen?

Van Dale beschrijft een uitdaging als “iets dat inspireert omdat het moeilijk in. En dat zette mij nog meer aan het denken. Is het moeilijk om vrouw te zijn? Ik wil hier niet feministisch over doen, maar in veel situaties wel. Al is dat niet per se iets negatiefs. Ambitie bijvoorbeeld is voor mij eerder een positieve uitdaging. De loonkloof, ongelijkheid, seksisme en discriminatie daarentegen vormen een uitdaging die ik eerder als negatief ervaar. Dat je als vrouw eerder getrakteerd wordt door mannen dan andersom, beschouw ik als een voordeel, maar kan anderzijds verkeerde verwachtingen scheppen en in je nadeel werken. Als vrouw bots je namelijk geregeld op onbegrip. Zowel bij mannen als bij andere vrouwen. Zij vormen dus ook een uitdaging, want met vrouwen weet je nooit. We maken het onszelf en andere vrouwen niet altijd gemakkelijk. Streng, maar rechtvaardig? Soms toch eerder onrechtvaardig als je het mij vraagt. De meeste vrouwen die ik ken, hebben altijd een oordeel klaar (behalve misschien om drie uur ’s nachts op de vrouwentoiletten van een danscafé, dán zijn we bij momenten wél open-minded en verdraagzaam).

Soms is de uitdaging waar je als vrouw voor staat heel onschuldig, zoals het hoofd bieden aan kledingcrisis, maar een enkele keer ook gevaarlijk. Als vrouw moet je altijd op je hoede zijn. Veilig thuiskomen is geen evidentie. Ook patronen doorbreken is niet evident. Ben je als vrouw het slachtoffer van een patriarchaal systeem? Van tijd tot tijd wel. Al valt dat in mijn ervaring gelukkig nog wel mee. Het is alleszins een uitdaging om onze grenzen te stellen en ze tegelijkertijd te blijven verleggen. Vorige week nog ontketende de mediastorm rond The voice of Holland hevige discussies over wélk gedrag als grensoverschrijdend wordt ervaren. Terwijl de eigenlijke discussie zou moeten gaan over wanneer het als dusdanig wordt ervaren. Of bepaalde gedragingen of uitspraken te ver gaan, is volgens mijn namelijk afhankelijk van de situatie, de context en de betrokken personen. De begrippen moord- of droomvrouw bijvoorbeeld herleiden een vrouw beide tot een aantal fysieke eigenschappen. Als ze gebruikt worden in een vrouwenmagazine of in de trouwgeloftes van een bruidegom zullen weinig vrouwen er aanstoot aan nemen, maar als een (groep) man(nen) dezelfde woorden in de mond neemt om een vrouw na te roepen, kan dat de sfeer volledig doen omslaan. Afhankelijk van de context waarin ze gebruikt worden, kunnen de schijnbaar onschuldige samenstellingen dus als vrouwonvriendelijk ervaren worden.

De grootste uitdaging waar we als vrouw voor staan, is misschien wel om de mooie, soms unieke kanten van vrouw zijn niet te laten overschaduwen door de keerzijde ervan. Ik kan me vergissen, maar de focus lijkt vaak (te) sterk op de nadelen te liggen. Natuurlijk is het belangrijk om de schaduwzijde bespreekbaar te maken, maar we mogen de voordelen niet uit het oog verliezen, want die zijn er ook. De uitdaging bestaat er volgens mij dus niet alléén in om de nadelen uit de taboesfeer te halen, maar ook om de voordelen eruit weg te houden. Hoe jammer zou het zijn als we een nieuw taboe creëren, terwijl we net hardnekkig proberen om een ander te doorbreken?