de Eerste prijs – prijs Gerard Vermeersch 2026
van Mijntje Verelst
die door het leven gaat als Hanneke Middelburg uit Goes (Nederland)
Als je me al wat langer kent, weet je dat ik grootaandeelhouder ben als het gaat om het grossieren en opvangen van verweesde woorden. Woorden die nergens thuishoren, maar wel ergens thuis willen komen.
Er zijn veel misvattingen over wezen. Zo zouden ze een uithangbord voor zieligheid zijn, zwemmen in zelfmedelijden en eenzaamheid tot kunst hebben verheven. De verweesde woorden die ik ken, voldoen aan geen van deze beschrijvingen. Ze lijden niet onder hun verweesdheid, maar onder het feit dat niemand ze ziet.
Ik weet hoe het voelt als niemand je ziet. Ik ervoer dit op de middelbare school. Hoe klasgenoten deden alsof ze doof waren als ik iets zei. Hoe ze vuil over mij praatten in mijn bijzijn. Hoe ze smoesden als ik het lokaal binnenkwam of lachten als ik langs hun tafel liep. Hoe mijn mentor zijn mond hield. Ik had een hartslag, was van vlees en bloed, maar tegelijkertijd bestond ik niet. Ik was een tusseninnetje: een ruimte tussen twee momenten.
Verweesde woorden en tusseninnetjes delen dezelfde bloedlijn. Daarom herken ik ze zo snel. Wellicht werd ik daarom docent. Niet om heldendaden te verrichten of levens te veranderen, maar om niemand een tusseninnetje te laten zijn. Ik zorgde dat ik mijn studenten zág, soms nog voor ze zichzelf zagen. Na een lessencyclus schreef ik voor elke student een persoonlijk kaartje. Een studente las haar tekst en reageerde: ‘Kunt u door me heen kijken ofzo?’
Wellicht klinkt dit verhaal als: eind goed, al goed. Ik voel mij echter nog steeds een tusseninnetje. Niet omdat ik ongezien bén, maar omdat ik me nog altijd het onzichtbare meisje van toen voel. Alleen op papier durf ik werkelijk zichtbaar te worden. Sommige ervaringen passen niet in bestaande woorden. Misschien verzin ik daarom nieuwe. Niet om de taal ingewikkelder te maken, maar omdat sommige gevoelens geen thuisadres hebben. In mijn gedichten wek ik verweesde woorden tot leven die bekend klinken, maar feitelijk niet bestaan, zoals ontbloesemingen, binnenspraak of zwijgvlees. Ik bed ze in een zin, verbind ze met enjambementen of zet ze in de spotlight door ze titel te laten zijn. En sommige krijgen het laatste woord.
Verweesde woorden en tusseninnetjes werken als subliminale boodschappen: ze schreeuwen niet om aandacht, maar nestelen zich in je geheugen. Je leest ze vandaag en begrijpt ze misschien pas weken, maanden of jaren later. Pas als iemand er even bij stilstaat, verandert een verweesd woord van een vreemde passant in een huisgenoot van de taal. Verweesde woorden willen niet zozeer gered worden. Ze willen alleen ergens thuiskomen.